شب یلدا تنها یک جشن باستانی نیست، بلکه ویترینی از هوشمندی نیاکان ما در انتخاب خوراکیهای متناسب با فصل است. در طب سنتی ایران، هر ماده غذایی دارای «مصلح» و «طبع» خاصی است.
در این مقاله از آکادمی آشپزی بوراکس، به بررسی عمقی خواص انار و هندوانه و نقش آنها در تعادل بدن در آغاز فصل سرما میپردازیم.
انار؛ میوه بهشتی و تصفیهکننده خون
در طب سنتی، انار به عنوان یک “جامعالاطراف” شناخته میشود. طبع انار بسته به میزان شیرینی یا ترشی آن متفاوت است:
- انار شیرین: طبع سرد و تر (معتدلتر) دارد و برای تقویت کبد و تصفیه خون عالی است.
- انار ترش: طبع سرد و خشک دارد و برای تسکین حرارت معده و صفرا مفید است.
فواید درمانی انار در طب سنتی:
- خونسازی: مصرف انار به تولید خون صالح و باکیفیت در بدن کمک میکند.
- تقویت قلب و جدار عروق: انار با خاصیت قابض بودن، دیواره رگها را پاکسازی و تقویت میکند.
- شادابی پوست: از دیدگاه طب سنتی، انار با دفع سموم کبدی، باعث شفافیت چهره و رفع لکهای پوستی میشود.
نکته سرآشپز: در آشپزی اصیل، انار را با گلپر (به عنوان مصلح) سرو میکنند تا نفخ آن گرفته شده و هضم آن برای معده آسانتر شود.
هندوانه؛ خنکای تابستان در شب چله
شاید بپرسید چرا در شروع زمستان، میوهای با طبع بسیار سرد و تر مانند هندوانه مصرف میشود؟ طب سنتی پاسخ جالبی برای این موضوع دارد.
چرا هندوانه؟
- تسکین حرارت درونی: بسیاری از افراد به دلیل مصرف آجیل و خوراکیهای گرم در شب یلدا، دچار غلبه حرارت میشوند؛ هندوانه این حرارت را متعادل میکند.
- پاکسازی کلیهها: هندوانه یک مدر (ادرارآور) قوی است که به شستشوی مجاری ادراری و دفع سنگهای ریز کمک میکند.
- رفع عطش کاذب: این میوه رطوبت مورد نیاز بدن را در روزهای خشک زمستانی تامین میکند.
مصلحات؛ کلید طلایی مصرف انار و هندوانه
یکی از مهمترین بخشهای دانش طب سنتی، شناخت مصلحات است. اگر طبع سردی دارید، نباید از این دو میوه غافل شوید، بلکه باید آنها را هوشمندانه مصرف کنید:
- انار: طبعی سرد و خشک/تر ؛ متعادل کننده: گلپر، نمک و عسل
- هندوانه: طبعی سرد و تر؛ متعادل کننده: عسل، قند، شکر سرخ و نان زنجبیلی
کاربرد در آشپزی درمانی
غذا باید داروی ما باشد. شما میتوانید از انار و هندوانه در دستورهای غذایی خلاقانه استفاده کنید:
- سالاد انار و اسفناج: ترکیب آهن اسفناج و ویتامین C انار، یک بمب انرژیزا است.
- سس ناردون برای انواع کباب: اضافه کردن رب انار یا دانه انار به غذاهای گوشتی (مثل کوزه کباب)، هضم پروتئین را بسیار راحتتر میکند.
طبق توصیههای طب سنتی، افرادی که دچار سوءمزاج سرد و تر (بلغمی) هستند یا مشکلات گوارشی مثل نفخ شدید و ریفلاکس دارند، بهتر است هندوانه را به مقدار بسیار کم و حتماً با عسل میل کنند. همچنین خوردن هندوانه بلافاصله بعد از شام سنگین توصیه نمیشود.
انار و هندوانه فراتر از تزیینات سفره یلدا هستند؛ آنها بخشی از زنجیره سلامت ما در فصل زمستان محسوب میشوند. با شناخت طبع خود و استفاده از مصلحات، میتوانید از تمامی خواص این دو میوه شگفتانگیز بهرهمند شوید.
برای یادگیری بیشتر در مورد انواع خوراک مخصوص شب یلدا و طبع آن ها ، در دورههای تخصصی آکادمی آشپزی بوراکس شرکت کنید!